Niezwykłe odkrycie i uroczyste podsumowanie projektu w Karczemkach!

W sobotę, 17 października 2026 roku, w Karczemkach odbyło się uroczyste podsumowanie projektu „Kaszëbskô Spòdkòwizna – ochrona cmentarza ewangelickiego w Karczemkach na Kaszubach”. Przedsięwzięcie zrealizowane przez Stowarzyszenie Genealogów i Regionalistów Polskich „Korzenie” pozwoliło nie tylko na uporządkowanie zapomnianego miejsca pamięci, ale także na odkrycie bezcennych historycznie śladów przeszłości.

Projekt został sfinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Narodowego Instytutu Dziedzictwa „Wspólnie dla dziedzictwa”. Wszystkie zaplanowane prace miały na celu dokumentację, ochronę oraz przywrócenie właściwej rangi dawnej nekropolii.

Prace porządkowe i archeologiczno-badawcze na terenie cmentarza przyniosły historyczny przełom. Uczestnikom akcji udało się usunąć dzikie gąszcze i samosiejki, a co najważniejsze – odsłonić zapomniane przez dekady fundamenty dawnego kościoła oraz dzwonnicy. Jak podkreśla Kamil Jankowski, Prezes Stowarzyszenia „Korzenie”, było to prawdziwe milowe osiągnięcie całego projektu – fundamenty te po II wojnie światowej nigdy wcześniej nie zostały odsłonięte i sukcesywnie zarastały roślinnością.

Podczas spotkania było oficjalne odsłonięcie pięciu pamiątkowych tablic informacyjno-edukacyjnych, które na stałe wpisały się w przestrzeń cmentarza:

• „Zespół kościelno-cmentarny w Karczemkach (Friedenau)” – wielojęzyczna tablica (w językach: polskim, kaszubskim i niemieckim) przybliżająca ogólną historię tego terenu.
• „Kaszëbskô Spòdkòwizna” – podsumowanie działań Stowarzyszenia wraz z dwoma kodami QR (jeden odsyła do strony organizacji, drugi poprowadzi do portalu historycznego, którego premiera zaplanowana jest na Święto Reformacji, 31 października).
• Społeczność ewangelicka Kaszub Lesockich – wykaz zidentyfikowanych nazwisk osób pochowanych na nekropolii oraz dawne fotografie, przywracające pamięć o dawnych mieszkańcach.
• Historia kościoła i jego pastorów – tablica upamiętniająca dzieje świątyni funkcjonującej w Karczemkach w latach 1851–1946 oraz posługujących w niej duchownych.
• Ród Hevelke – opowieść o znanej rodzinie Hevelke, której przedstawiciele spoczywają na miejscowym cmentarzu.

W ramach programu zgromadzeni goście wysłuchali prelekcji, poświęconej losom lokalnej społeczności ewangelickiej. Następnie pod krzyżem upamiętniającym dawnych mieszkańców złożono wiązanki kwiatów i zapalono znicze. 

Lubisz czytać, oglądać co przygotowaliśmy?

Wesprzyj naszą redakcję w działaniu! Przez Twoją pomoc możemy się rozwijać.